ShoreTension al vijftien jaar gemeengoed in de Rotterdamse haven: ‘Alleen door onderling vertrouwen kun je innoveren’
Leestijd: 4 minuten
Het is een systeem waardoor de grootste joekels van zeeschepen zelfs bij extreem weer en hoge deining veilig kunnen afmeren aan de kade: ShoreTension.
Dit jaar vieren ze bij de Koninklijke Roeiers Vereeniging Eendracht (KRVE), dat het systeem bedacht en ontwikkelde, het vijftienjarig jubileum. Tijd om terug te blikken met drie mannen die aan de wieg van ShoreTension stonden: Gerrit van der Burg (directeur ShoreTension en al 43 jaar lid van de KRVE), Ton Leenderts (operations manager ECT) en Ben van Scherpenzeel (director nautical developments, policy & plans bij het Havenbedrijf).
Aan alles is te merken dat deze drie heren elkaar al jaren kennen. Anekdotes vliegen je om de oren, gevolgd door de eendrachtige bulderende lach van drie ervaren havenmannen. Midden op tafel in deze vergaderzaal van de KRVE op Heijplaat staat een schaaltje met gevulde koeken, nog warm uit de oven.
Eerst terug naar het begin. Het feit dat ShoreTension het levenslicht zag, komt voort uit een incident waarbij het flink mis ging. Op een stormachtige januaridag in 2007 sloeg een containerschip los van de kade van de toenmalige Delta Terminal van ECT op de Maasvlakte. Het schip raakte op drift en ramde een steiger van de Maasvlakte Oil Terminal, met een gigantische olielekkage en ruim honderd miljoen euro schade tot gevolg.
Extra trossen niet de juiste oplossing
Dat incident maakte de geesten rijp voor verandering, stelt Ben van Scherpenzeel. “We wisten dat zeeschepen alleen maar groter zouden worden. En we wisten dat de krachten op schepen zouden toenemen met de komst van Maasvlakte 2. Hoe verder richting de Noordzee, hoe meer de elementen vrij spel hebben”, vertelt hij met een dampende gevulde koek in de hand.
“Het liet daarnaast zien dat je de enorme krachten niet kunt compenseren door enkel extra trossen aan te brengen. Dat wordt niet alleen een wirwar aan touwen, maar je kunt ze ook niet onder spanning brengen door een gebrek aan ruimte, waardoor ze er puur voor window dressing bij hangen. Toen ontstond het idee om wel extra trossen aan te brengen, maar vanaf de wal én om ze vanaf daar onder spanning te brengen. Dat was de kiem voor ShoreTension.”
Meten is weten
De KRVE zag dat probleem ook. Gerrit van der Burg besloot nauwkeurig na te gaan hoe groot de krachten op trossen precies waren. “Meten is weten”, zegt Van der Burg. “De werkelijke krachten op de trossen bleken véél groter dan theoretische modellen voorschreven. Daar moesten we een oplossing voor vinden.”
Dat werd uiteindelijk gevonden in een hydraulisch systeem dat geheel zonder elektriciteit opereert. Hoe het werkt? Eigenlijk is het simpel. ShoreTension is een mobiel, volledig hydraulisch systeem dat de trossen, of afmeerlijnen, vanaf de wal uitgeeft aan een schip in plaats van andersom. Een cilinder in de herkenbare knaloranje unit op de kade houdt de trossen continu onder gecontroleerde spanning, omdat de cilinder dynamisch meebeweegt met krachten zoals wind, stroming en golfslag.
In plaats van dat de trossen piekbelastingen moeten opvangen of dat het schip schokt of zelfs losraakt van de kade, zorgt ShoreTension ervoor dat de spanning op de trossen gelijk blijft en het schip veilig op de ‘handrem’ ligt.
Ton Leenderts: “Voor ECT was dat heel interessant. In de eerste plaats was het voor ons als terminal natuurlijk een veiligheidskwestie, maar het was óók een kwestie van efficiëntie. Als een schip losbreekt, ligt een hele terminal stil. Met ShoreTension konden we die risico’s drastisch verlagen.”
Revolutionair
De weg van idee naar werkend systeem was een pittige, erkent Van der Burg. Het vergde behoorlijk wat testen voordat het systeem operationeel en volledig betrouwbaar was. Met een knipoog: “In 2007 was ik nog blond, in 2010 was ik grijs.” Een tros aan een schip geven was revolutionair. Compleet het tegenovergestelde van wat al sinds jaar en dag gebruikelijk is in de maritieme wereld. “En je moet weten”, zegt Van Scherpenzeel, “zeelui zijn conservatieve mensen en mensen in havens zijn conservatieve zeelui. Verandering in het maritieme duurt altijd lang. Je moet echt het vertrouwen weten te winnen.”
Leenderts zorgde ervoor dat er op ECT-terrein getest kon worden met de units. “Voor innovatie moet je de ruimte bieden”, zegt Leenderts. “Ook dat is een kwestie van vertrouwen. We durfden de vlucht vooruit te nemen, puur op basis van onderling vertrouwen.”
De kans om te laten zien dat ShoreTension werkte, kreeg Van der Burg in 2009. “We hadden een eerste volledig geteste unit net klaar voor commercieel gebruik toen de MSC Nikita een aanvaring had op de Noordzee”, zegt hij. “Het achterschip was 43 graden gekanteld en lag grotendeels in het water. Hoe leg je zo’n schip weer veilig aan de kade? Dat lukte met ShoreTension.”
Gemeengoed
Je kunt inmiddels stellen dat ShoreTension gemeengoed is geworden in de maritieme wereld. Vandaag de dag zijn er wereldwijd circa 350 ShoreTension-units actief, in 27 landen en in 64 havens, van Rotterdam tot Australië en Zuid-Amerika. ShoreTension blijft doorontwikkelen. Zo is er ook een verticale ShoreTension-unit op de markt. De werking is hetzelfde, maar neemt minder ruimte in op de kade.
De volgende stap voor ShoreTension is het toepassen van het systeem bij schepen die op zee langszij komen. Van der Burg: “Dat betekent werken met twee bewegende delen, een behoorlijke technische uitdaging.”
